Hayatımızı sürdüreceğimiz şehri belirlerken hepimizin aklında bazı kriterler vardır. Bu kriterler çoğunlukla o bölgenin yaşanabilir olması ile ilgilidir. Peki, bir kenti veya kentin belirli bir bölgesini yaşanabilir kılan nedir? Temiz havası, kültürel aktiviteleri, eğitim olanakları, çevre düzenlemesi ve tabii ki ulaşım imkânları bu sorunun ana cevapları olabilir. Fakat hayatın çok hızlı aktığı günümüz koşullarında insanlar seçimlerini rahat ve güvenli ulaşım imkânlarına sahip olan işlevsel şehirlerden yana kullanıyor. İşlevsel şehirler kurmak ise kent donatı elemanlarını aktif ve etkili şekilde kullanmakla mümkün. Yazımızın devamında kent donatı elemanlarından biri olan hayatımızın gelen akışında sürekli kullandığımız üst geçitleri bütün yönleriyle açıklayacağız.

Üst Geçit Nedir?

En temel tanımıyla üst geçit, zemine dikey olarak oturtulan ayakların belirli bir yükseltide birleştirilmesiyle oluşturulan yapılardır. Üst geçitler yayalar ve araçlar için ihtiyaca uygun şekilde çevre koşulları da dikkate alınarak tasarlanır. Yaya üst geçitleri, çoğunlukla yayaların araç trafiğiyle ilişkisini keserek yolun diğer tarafına güvenli bir şekilde geçirmek için tasarlanmış yapılardır. Can ve mal güvenliğimiz açısından ana yollara ve trafik akışının yoğun olduğu bölgelere gerekli hesap ve yapısal tasarımların ardından çevre şartlarına uygun üst geçitler inşa edilmeli ve yayalar tarafından kullanılmalıdır.

Üst Geçit Yapısal Tasarımı

Üst geçitler, statik hesapları yapılmış zeminin üzerine çelik ya da betonarme ayakların önceden hesaplanmış bir yükseklikte birleştirilmesiyle oluşturulan yapılardır. Bu yapılar yaya ve araçların trafik akışını bozmaksızın geçiş yapmasını sağlar.

Üst geçitlerin yapısal tasarım sürecinde mühendisler; zemin taşıyıcı sistem ilişkisini, inşa edilecek üst geçidin çevreyle uyumu ve doğal yıpranmaya karşı dayanıklılığını göz önüne alarak plan yaparlar.

Her proje gibi üst geçit projeleri de belirli bir sistematiğe oturtulmuştur. Yapım aşamasına başlamadan önce statik hesaplar, zemin etütleri ve çevre şartları göz önüne alınarak tasarım oluşturulur. Doğru malzeme seçimiyle birlikte detaylı çizimlerin ardından ergonomik üst geçitler inşa edilir.

Üst Geçit Statik Hesapları

Statik hesap, yapının konumlandırılacağı zeminin taşıyabileceği yük miktarının hesaplanmasıdır. Ayrıca yapının kendi ağırlığı dışında üzerine binecek yüklerin düzgün hesaplanması gerekir. İnşaat mühendisleri tarafından yapılan statik hesaplamaların doğru şekilde yapılması çok önemlidir. Zemin analizlerinin ve statik hesaplarının doğru yapılamaması yapının üzerindeki yükleri taşıyamayarak yıkılmasına sebep olur. Bu nedenle statik hesapların alanında uzman mühendisler tarafından yapılması gereklidir. Üst geçit statik hesapları -betonarme ya da çelik fark etmeksizin- yürürlükteki şartnameler kapsamında zorunlu olarak yapılır.

Üst Geçit Mimari Tasarımı

Yoğun nüfuslu ve metropol şehirlerde sıklıkla karşılaştığımız üst geçitler can ve mal güvenliğimiz açısından karşıya geçmek için kullanabileceğimiz en güvenli yöntemlerden biridir. Kentsel mekânlarda işlevsellik ve görsellik bir arada düşünülmelidir. İnşa edilecek üst geçitler çevrenin ambiyansını bozmamalıdır. Günümüzde yıpranan veya bulunduğu bölgede kötü görüntü oluşturan betonerme üst geçitler yıkılarak yerine farklı tasarımlara uygun çelik üst geçitler yapılmaktadır. Yapılacak özgün ve yenilikçi üst geçitler modern görüntüsü ile bölgenin çehresini değiştirmektedir.

İntaç olarak bu güne kadar pek çok üstgeçit statik projesini başarıyla hayata geçirdik.